Pankreatit, pankreasın iltihaplanması durumudur. Pankreas, sindirim enzimlerini ve hormonları (özellikle insülini) üreten hayati bir organdır. Pankreatit iki şekilde ortaya çıkabilir: akut ve kronik.
Akut Pankreatit
Akut pankreatit, pankreasın ani ve şiddetli şekilde iltihaplanmasıdır. Genellikle birkaç gün içinde belirginleşir ve hızlı müdahale gerektirir.
Akut Pankreatit Nedenleri:
-
Safra taşları veya safra kanalı tıkanıklığı
-
Aşırı alkol tüketimi
-
Bazı ilaçlar ve metabolik bozukluklar
-
Enfeksiyonlar veya travma
Akut Pankreatit Belirtileri:
-
Şiddetli üst karın ağrısı, sırta vuran ağrı
-
Bulantı ve kusma
-
Ateş ve hızlı kalp atışı
-
Nadiren şok veya organ yetmezliği
Tedavi:
-
Hastanede yatış ve sıvı-denge takibi
-
Ağrı kontrolü
-
Nedenin ortadan kaldırılması (ör. safra taşı ameliyatı)
-
Beslenme desteği; gerekirse damardan beslenme
Kronik Pankreatit
Kronik pankreatit, pankreasın uzun süreli iltihaplanması ve kalıcı hasar oluşması durumudur. Zamanla pankreasın sindirim ve hormon üretme kapasitesi azalır.
Kronik Pankreatit Nedenleri:
-
Uzun süreli alkol kullanımı
-
Genetik yatkınlık
-
Kronik safra taşı sorunları
-
Otoimmün pankreatit veya metabolik hastalıklar
Kronik Pankreatit Belirtileri:
-
Sürekli veya tekrarlayan karın ağrısı
-
Sindirim sorunları (ishal, yağlı dışkı)
-
Kilo kaybı
-
Şeker hastalığı gelişebilir (insülin eksikliği nedeniyle)
Tedavi:
-
Ağrı yönetimi
-
Pankreas enzim replasmanı
-
Diyet düzenlemeleri (yağ sınırlaması ve sık öğünler)
-
Alkol ve sigara bırakma
-
Cerrahi müdahale (bazı komplikasyonlarda)
Pankreatit, hem akut hem kronik formlarıyla ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Erken tanı ve uygun tedavi, komplikasyon riskini azaltır ve yaşam kalitesini artırır. Karın ağrısı, sindirim sorunları veya ani bulantı gibi belirtiler görüldüğünde bir gastroenteroloji uzmanına başvurmak önemlidir.