Hepatit, karaciğerin iltihaplanması anlamına gelen genel bir terimdir. Bu iltihaplanmaya virüsler, alkol kullanımı, otoimmün hastalıklar veya bazı ilaçlar neden olabilir. Hepatit, akut (kısa süreli) veya kronik (uzun süreli) olabilir. Kronik hepatit, siroz (karaciğerde kalıcı yara dokusu oluşumu) ve karaciğer kanseri gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.
Hepatit Çeşitleri
Hepatitin en yaygın nedeni virüslerdir. En sık görülen hepatit virüsleri A, B, C, D ve E tipleridir. Her birinin bulaşma yolu, seyri ve tedavisi farklıdır.
1. Hepatit A (HAV):
- Bulaşma: Genellikle kontamine yiyecek ve sularla, kişiden kişiye yakın temasla bulaşır.
- Seyri: Çoğunlukla akut bir hastalıktır ve kronikleşmez. Belirtiler genellikle birkaç hafta içinde geçer ve vücut virüsü tamamen temizler.
- Korunma: Aşı ile korunmak mümkündür. El hijyenine dikkat etmek de önemlidir.
2. Hepatit B (HBV):
- Bulaşma: Kan, meni ve diğer vücut sıvıları aracılığıyla bulaşır. Cinsel yolla, enfekte iğnelerle veya anneden bebeğe doğum sırasında geçebilir.
- Seyri: Akut enfeksiyonun ardından bazı kişilerde kronikleşebilir. Kronik Hepatit B, siroz ve karaciğer kanseri riskini artırır.
- Korunma: Etkili ve güvenli bir aşı mevcuttur.
3. Hepatit C (HCV):
- Bulaşma: Genellikle kan yoluyla bulaşır. Damar içi uyuşturucu kullananlar, steril olmayan medikal aletler veya kan nakli (özellikle 1990 öncesi) risk altındadır.
- Seyri: Vakaların büyük çoğunluğunda kronikleşir ve karaciğerde sessizce ilerleyebilir. Bu nedenle “sessiz katil” olarak da bilinir.
- Tedavi: Günümüzde yeni antiviral ilaçlarla Hepatit C enfeksiyonu yüksek başarı oranıyla tamamen tedavi edilebilir. Aşı bulunmamaktadır.
4. Hepatit D (HDV):
- Bulaşma: Sadece Hepatit B virüsü taşıyan kişilerde görülür. Hepatit B ile eş zamanlı veya sonradan enfeksiyon gelişebilir.
- Seyri: Hepatit B’nin seyrini daha da ağırlaştırabilir.
- Korunma: Hepatit B aşısı yaptırmak, Hepatit D’den de korunmanın tek yoludur.
5. Hepatit E (HEV):
- Bulaşma: Hepatit A’ya benzer şekilde, kontamine su ve yiyecekler aracılığıyla bulaşır.
- Seyri: Çoğunlukla akut seyreder ve kronikleşmez. Ancak bağışıklığı baskılanmış kişilerde kronikleşebilir.
- Korunma: Hijyen kurallarına dikkat etmek önemlidir.
Belirtiler ve Tanı
Hepatitin belirtileri virüs tipine ve hastalığın seyrine göre değişir. Bazı kişilerde hiç belirti görülmezken, bazıları şu belirtileri yaşayabilir:
- Sarılık (cilt ve göz aklarının sararması)
- Yorgunluk ve halsizlik
- İştahsızlık
- Bulantı, kusma
- Karın ağrısı
- Koyu renkli idrar ve açık renkli dışkı
Hepatit tanısı, fizik muayene, karaciğer fonksiyon testleri ve virüse özgü antikor veya antijen testleri ile konulur.
Tedavi ve Korunma
Hepatit tedavisi, virüsün tipine ve hastalığın ciddiyetine göre değişir. Akut hepatitler genellikle destekleyici tedavi ile yönetilirken, kronik hepatitler antiviral ilaçlarla tedavi edilebilir.