Reflü, mide içeriğinin yemek borusuna geri kaçması durumudur ve tıp dilinde Gastroözofageal Reflü Hastalığı (GÖRH) olarak adlandırılır. Normalde alt yemek borusu kası (alt özofagus sfinkteri), mide içeriğinin geri kaçmasını önler. Ancak bu kas zayıfladığında veya uygun şekilde çalışmadığında, mide asidi ve yiyecekler yemek borusuna geri kaçar. Bu durum yemek borusu astarına zarar verebilir ve çeşitli rahatsızlıklara yol açabilir.
Reflü, her yaş grubunda görülebilir, ancak özellikle 40 yaş üstü yetişkinlerde, obez bireylerde ve hamilelerde daha sık rastlanır. Erken müdahale edilmediğinde yemek borusunda tahriş, ülser veya daralma gibi komplikasyonlar gelişebilir.
Reflü Nedenleri
Reflüye yol açan faktörler genellikle alt yemek borusu kasının gevşemesi ve mide basıncının artması ile ilişkilidir. Başlıca nedenler şunlardır:
-
Zayıf veya Gevşek Alt Özofagus Sfinkteri: Kas yeterince sıkı olmadığında mide içeriği yemek borusuna kaçar.
-
Obezite ve Aşırı Kilo: Karın içi basıncı artırarak reflüyü tetikleyebilir.
-
Hamilelik: Hormonal değişiklikler ve büyüyen rahim, mideye baskı yapabilir.
-
Beslenme Alışkanlıkları: Yağlı, baharatlı, aşırı asitli yiyecekler; kafein ve alkol tüketimi.
-
Sigara Kullanımı: Alt yemek borusu kasının gevşemesine ve mide asidinin artmasına neden olur.
-
Bazı İlaçlar: Tansiyon ilaçları, bazı ağrı kesiciler ve antidepresanlar reflüyü tetikleyebilir.
Reflü Belirtileri
Reflü, hafif yanma hissinden ciddi boğaz ve yemek borusu sorunlarına kadar farklı şekillerde kendini gösterebilir. Yaygın belirtiler şunlardır:
-
Göğüste Yanma (Mide Ekşimesi): Yemeklerden sonra veya yatarken daha belirgindir.
-
Yutma Güçlüğü: Boğazda yiyecek takılması hissi.
-
Boğaz Tahrişi ve Kronik Öksürük: Asit, boğazda iltihap ve tahrişe neden olabilir.
-
Ağızda Ekşi Tat veya Kötü Koku: Mide asidinin ağıza gelmesinden kaynaklanır.
-
Ses Kısıklığı veya Boğaz Ağrısı: Uzun süreli reflü, ses tellerinde tahrişe yol açabilir.
Bazı hastalarda reflü, sadece gece uyurken rahatsızlık hissi veya kronik öksürük şeklinde kendini gösterebilir, bu nedenle belirtiler bazen gözden kaçabilir.
Tanı Yöntemleri
Reflü tanısı, hastanın şikâyetleri ve tıbbi öyküsü ile başlar. Gerekli durumlarda aşağıdaki testler uygulanır:
-
Endoskopi: Yemek borusu astarındaki tahriş veya ülserleri görüntülemek için kullanılır.
-
pH Ölçümü: Yemek borusundaki asit miktarını takip eder ve reflü ataklarını belirler.
-
Manometri: Yemek borusu kaslarının işlevini ve koordinasyonunu ölçer.
-
Baryumlu Grafi: Yemek borusunun yapısal bütünlüğünü ve geçişi değerlendirmek için kullanılır.
Tedavi ve Önlemler
Reflü tedavisinde, yaşam tarzı değişiklikleri çoğu zaman ilk ve en etkili adımdır. Bu önlemler, mide asidinin yemek borusuna kaçmasını azaltır ve belirtileri hafifletir:
-
Yemek Düzeni ve Beslenme:
-
Yağlı, baharatlı, asitli yiyeceklerden ve gazlı içeceklerden kaçının.
-
Az ve sık yemek yiyin, büyük porsiyonlardan kaçının.
-
Yemek sonrası hemen yatmaktan kaçının; en az 2–3 saat dik pozisyonda kalın.
-
-
Vücut Pozisyonu ve Uyku Düzeni:
-
Yatarken başı ve üst gövdeyi 15–20 cm kadar yükseltin.
-
Sağ yanınıza yatmak yerine sol yan yatmayı tercih edin; mide içeriğinin geri kaçma riski azalır.
-
-
Kilo Kontrolü:
-
Fazla kilo, karın içi basıncını artırarak reflüyü kötüleştirebilir.
-
Düzenli egzersiz ve sağlıklı beslenme ile ideal kiloyu korumak önemlidir.
-
-
Alkol ve Sigara:
-
Sigara ve alkol, alt yemek borusu kasını gevşetir ve reflüyü artırır; mümkünse bırakılmalıdır.
-
-
Giysi ve Aktivite:
-
Sıkı kemerler veya dar giysilerden kaçının; karın basıncını artırabilir.
-
Ağır kaldırma veya eğilme gibi karın basıncını yükselten hareketlerden kaçının.
-
Bu basit önlemler, reflü semptomlarını azaltabilir ve uzun vadede yemek borusunu korumaya yardımcı olabilir. Düzenli yaşam tarzı değişiklikleri ve beslenme alışkanlıklarının benimsenmesi, reflüyle başa çıkmada en etkili yöntemlerden biridir.
Reflü, yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyebilen yaygın bir durumdur. Şikâyetleriniz sık veya şiddetliyse, mutlaka bir gastroenteroloji uzmanına başvurun. Erken tanı ve uygun tedavi, hem belirtileri hafifletir hem de olası komplikasyonları önler. Düzenli takip ve yaşam tarzı değişiklikleri ile reflü kontrol altına alınabilir ve sağlıklı bir yaşam sürdürülebilir.