Ülser, mide veya onikiparmak bağırsağı (duodenum) iç yüzeyinde oluşan yaralı bölgelerdir. Normalde mide ve bağırsak astarı, asit ve sindirim enzimlerine karşı korunur. Ancak bu koruyucu tabaka zarar gördüğünde, mide veya duodenum duvarında iltihaplanma ve yara oluşur.
Ülserler, mide ağrısı ve hazımsızlık gibi şikâyetlere yol açabilir ve tedavi edilmediğinde ciddi komplikasyonlara neden olabilir.
Ülser Nedenleri
Peptik ülserin başlıca nedenleri şunlardır:
-
Helikobakter Pylori (H. pylori) Enfeksiyonu: Ülserin en yaygın nedeni olan bakteri, mide mukozasını tahriş eder ve yaralara yol açar.
-
İlaç Kullanımı: Uzun süreli aspirin veya NSAID kullanımı mide ve duodenum astarını tahriş edebilir.
-
Aşırı Asit Üretimi: Bazı kişilerde mide asidi fazla üretilir ve bu durum duodenum ve mide duvarına zarar verebilir.
-
Sigara ve Alkol: Mukozayı tahriş ederek ülser riskini artırır.
-
Stres ve Düzensiz Beslenme: Direkt ülser nedeni olmasa da mevcut ülser belirtilerini kötüleştirebilir
Ülser Belirtileri
Ülser genellikle aşağıdaki yakınmalarla kendini gösterir:
-
Mide veya üst karın bölgesinde ağrı, yanma veya baskı hissi
-
Yemekten önce veya sonra artan hazımsızlık
-
Bulantı veya kusma
-
Kilo kaybı
-
Şiddetli vakalarda kanlı kusma veya siyah, katran gibi dışkı
Belirtiler kişiden kişiye değişebilir ve bazı hastalarda yalnızca hafif rahatsızlık hissi olabilir.
Tanı Yöntemleri
Ülser tanısı, şikâyetlerin değerlendirilmesi ve bazı testlerle konur:
-
Endoskopi: Mide ve duodenumun doğrudan incelenmesi ve gerekirse biyopsi alınması.
-
Helikobakter Pylori Testi: Kan, dışkı veya nefes testi ile H. pylori varlığı araştırılır.
-
Laboratuvar Testleri: Kan testleri ile anemi veya mide kanaması değerlendirilir.
Tedavi ve Önlemler
Ülser tedavisi, nedenine göre belirlenir ve yaşam tarzı düzenlemeleri ile desteklenir:
-
Helikobakter Pylori Tedavisi: Bakteri tespit edilirse antibiyotik tedavisi uygulanır.
-
Asit Kontrolü: Doktor önerisi ile mide asidini azaltan ilaçlar kullanılabilir.
-
Beslenme Düzeni: Baharatlı, aşırı yağlı ve asitli yiyeceklerden kaçınmak; sık ve küçük öğünler yemek.
-
Alkol ve Sigara Kullanımı: Ülser oluşumunu ve iyileşmeyi olumsuz etkiler; bırakılması önerilir.
-
Stres Yönetimi: Düzenli egzersiz, meditasyon ve yeterli uyku ile stresin etkileri azaltılabilir.
Ülser, erken teşhis ve uygun tedavi ile büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Belirtiler devam ediyorsa veya şiddetleniyorsa, gastroenteroloji uzmanına başvurmak hayati önem taşır. Erken müdahale, komplikasyon riskini azaltır ve mide sağlığının korunmasını sağlar.